Tabloid

Recht praten wat krom is: behalve politici heb je daar ook communicatieadviseurs of redacteuren voor. Het leugentje om bestwil tot kunst verheffen en zo het meest afschuwelijke nieuws brengen alsof er een olympische medaille is gehaald: er zijn weinig dingen die meer voldoening geven. Zo was ik afgelopen week een verklaring schuldig aan een paar duizend studenten en medewerkers over de installatie van een gloednieuw geavanceerd printersysteem dat als voornaamste verdienste had dat het printen zo goed als onmogelijk maakte. Ik redde me eruit met een lulverhaal over duurzaamheid (we hadden toevallig net een convenant ondertekend) en verdomd, mijn eigen aversie tegen het systeem verdween als sneeuw voor de zon.

Maar dan was er die arme ziel die op de voorpagina van de Volkskrant moest uitleggen dat de krant voortaan op tabloidformaat verschijnt. Dat was overduidelijk slecht nieuws, want de keren dat de Volkskrant in de afgelopen jaren vernieuwde en bewust niet koos voor tabloid, lagen nog vers in het geheugen. Zelfs bij de introductie van het achterlijke tabloidkatern ‘2’ was er nog alle reden om niet geheel op tabloid over te gaan. Tabloid was minderwaardig, tabloid was inferieur; tabloid was voor losers en bij de overgang naar tabloid diende het woord ‘tabloid’ dan ook zo veel mogelijk vermeden te worden.

Gelukkig is daar dan de trouwe vriend waar je in dit soort situaties altijd op kunt terugvallen: het eufemisme. ‘De Volkskrant verschijnt vanaf 29 maart als compacte krant‘, was dan ook de kop. Prachtig. Wie wil er nu geen compacte krant? Maar ook de rest van het artikeltje was van een goedpraterij waar de gemiddelde KGB-propagandist steil van achterover zou slaan:

AMSTERDAMDe Volkskrant zal vanaf 29 maart verschijnen op het handzame halfformaat. Een deel van de krant, het katern 2, heeft sinds bijna een jaar die verschijningsvorm al. Sindsdien heeft de redactie er aan [sic] gewerkt om de volledige krant op halfformaat te maken. Het besluit past in een internationale en nationale trend. Steeds meer kranten kiezen voor ‘tabloid’, onder meer vanwege het gebruiksgemak. Ook heeft een kleiner formaat een grotere aantrekkingskracht op jongeren. De nieuwe compacte krant zal de ziel van de Volkskrant niet aantasten, zegt de hoofdredactie.

Het woordje ‘tabloid’ kon natuurlijk niet geheel achterwege blijven; de lezers zouden niet begrijpen waar het over ging. Maar door het subtiel tussen aanhalingstekens te plaatsen maakt de redactie duidelijk dat de Volkskrant absoluut niet geassocieerd wenst te worden met welke (vorm van) tabloid dan ook. Verder geen enkel woord over drukkerijen die wegens geldgebrek moeten sluiten, geen mea culpa voor het feit dat collega-kranten deze afweging al jaaaaren eerder maakten, maar wel Noord-Koreaanse taferelen over de ziel van de krant. Hulde aan de schrijver van dit stukje dus.

Echter. Er volgde nog één zinnetje:

De redactionele ruimte wordt uitgebreid.

Pardon? Verhuist de redactie van de bezemkast naar een voormalig toilet? Wordt de harde schijf ten behoeve van het archief vervangen? Natuurlijk wordt de redactionele ruimte niet uitgebreid; die zal gewoon, zoals we allemaal weten, worden ingeperkt, en verder ingeperkt en verder ingeperkt. Hier wordt niet iets mooier voorgesteld dan het is, hier wordt gewoon gejokt. Waardoor ik op de valreep toch niet blij ben met het nieuwe formaat.

Eén voordeel: in de nieuwe, compacte, niet ontzielde halfformaatsvolkskrant zou er voor zo’n laatste funest zinnetje waarschijnlijk net geen ruimte meer zijn.

Dichter bij de kiezer (4)

Goed, ik ga dit niet voor alle 431 gemeenten doen (u kunt allicht een verzoekje indienen), maar voor mijn eigen gemeente Haarlem kan ik natuurlijk niet verstek laten gaan. Dus daar gaat-ie maar weer met de nominaties:

In de categorie Namen van formaat: M.G.B. Breed, Suzanne Groot, Dik Bol en nogmaals Dik Bol.

In de categorie Voorname achternamen: Erika Mauritz, Bernard Felix, Edwin Hein, Jeroen Fritz.

In de categorie Letterlijke achternamen: Hans van Es, L.C. van Zetten, Stan Kaatee. Net niet goed genoeg voor de shortlist: Maria van Ooijen, Chantal Uljee, Sonja Kagie.

In de categorie Hoe bestrijden we de economische crisis?: Kristine Leenman, Helga Koper, Fer Daalderop, T.A. van Offeren en topfavoriet Paultje Eetgerink. Extra nominatie, met dank aan Verbal Jam: Sibel Özogul.

In de categorie Dierenvoer: Bernard Felix en Lard van der Pal. Afgevallen na de longlist: de heer Brokken en mevrouw Eukanuba, wegens het niet halen van de kandidatenlijst.

In de categorie Kleur bekennen: René Wit, José Groen. Gediskwalificeerd: Henk Bruines.

In de categorie Rare vogels: Huub Vink, Wil Schrama-Vogel, Pieter Postmus.

In de categorie Daar zit muziek in: Remko Trompetter, Has Oushoorn, Peter Ruigrok van der Werven, Rita Poppe.

In de categorie Europa JA: Frans Zanoli, Mo Rusch, Goos Finnema. Te klein bevonden: A.P. Marselje, Harold van der Spree.

In de categorie Onmogelijke combinaties binnen één lijst: Merijn Snoek en Jur Visser (CDA), Helga Koper en Kristine Leenman (PvdA), John Brewster en Stefan Hikspoors (VVD), Rita Poppe (ChristenUnie).

In de felbegeerde categorie Beste naam: Pea Piek, Nanne Wams, Otto Ruff, Cor Lippus, Sibel Özogul-Özen en natuurlijk weer Paultje Eetgerink.

In de categorie Overig: Ed van der Rest.

Dat worden weer spannende verkiezingen. De winnaars zijn bekend op 3 maart a.s.!

[zie ook: Dichter bij de kiezer, Dichter bij de kiezer (2), Dichter bij de kiezer (3)]

Rotkop (17 en 18)

De verzoekjes stromen weer binnen. Feitelijk komt het erop neer dat ik deze rubriek heb terwijl ik zelf nooit een rotkop zie, en dat u driftig op zoek gaat en mij nederig op de hoogte stelt zodra u iets gevonden heeft. Dat geeft een machtig gevoel, alsof ik er een dik belegde boterham mee zou kunnen verdienen.

Dat (die belegde boterham) brengt me op de eerste rotkop van vandaag, ingezonden door Baarsje. Een weinig tactvolle combinatie van rotkop en rotfoto levert, tsja, een rotgezicht op:

Wat een rotgezicht

De tweede is ingestuurd door Lijn en toont ragfijn het gevoel voor humor van de gemiddelde persoon die in Joop.nl een aanwinst voor het publieke debat ziet.

Wat een rotkop

Ik vond die Vegan Streaker zelf trouwens ook al een behoorlijke rotkop hebben.

Vertaalhulp gezocht

Het viel te verwachten dat ik het Spaans niet zonder slag of stoot onder de knie zou krijgen. Dat daarnaast ook het Engels en het Frans voor problemen zouden zorgen, was minder voorzien, zeker niet wanneer alle talen netjes ter vergelijking naast elkaar gepresenteerd worden.

Kan iemand mij vertellen in welke eeuw(en) men de kerk die hier op een steenworp afstand vandaan staat, heeft uitgebreid? (klik voor groterder)

Las Salesas

Th

Ik weet niet of het u ook al opgevallen is, maar ik vind het toch aardig verdacht worden dat zo veel pandemieën hun oorsprong vinden in Spaanstalig gebied. Dat was in 1918 al zo, en dat is nu niet anders met de Mexicaanse griep. Dat kan haast geen toeval meer zijn, zeker wanneer je bedenkt dat in de bloedhitte van Mexico en Spanje verspreiding van een griepvirus onder normale omstandigheden theoretisch vrijwel uitgesloten is.

Volgens mij heeft het alles te maken met het taalgebruik van onze Iberische vrienden.

Kijk, in het Engels heb je de þorn. Dat heeft niets met vleeshandel te maken, maar dat is de th-klank die door Nederlandse minister-presidenten afwisselend als d, t, s of z wordt uitgesproken:

I sink det America has somesing wit de Nezzerlands det we sorrowly enjoy.

De rechtgeaarde Brit doet het met een zuchtje adem, terwijl hij met het puntje van zijn tong lichtjes zijn voortanden toucheert, alsof die onder hoogspanning staan: the. Heel vluchtig, the. The, the. Daar krijg je geen koorts van, hooguit rillingen.

Nee, dan de Spanjaard! Die klemt zijn tong stevig tussen voortanden en verhemelte, blaast uit alle macht alsof er een alcoholcontrole gaande is en laat daarbij de bovenlip vrijelijk en ontspannen wapperen. Gevolg: het speeksel vliegt in de rondte, bacillen hebben vrij spel. Het kan haast niet anders of de uitspraak van deze klank gaat gepaard met enorme hoeveelheden consumptie.

Con-thoen-thjón, in goed Spaans.

Althans, dat maak ik ervan, want in mijn conthepthjón van het Spaans wordt alles wat ook maar enigszins neigt naar een sisklank automatisch omgevormd tot zo’n speekselrijk gebeuren – alsof alle Spanjaarden continu die Disney-eend Sylvester (Thil-veth-per! Desthpicable!) aan het imiteren zijn. En vandaar dus die rappe verspreiding van allerlei nare ziektes. Mijn kennis van het Chinees schiet tekort om de Hongkong-griep en SARS (THARTH in Spanje) te verklaren, maar ongetwijfeld heeft dat ook zo zijn eigenaardigheden.

Thtrakth ga ik er weer naartoe, naar Ethpaña. Gelukkig weet ik al wat ik moet zeggen als ik de rethepthión van het hotel binnenwandel – waarbij ik me er overigens enorm op verheug om mijn hoofd ondersteboven te houden om duidelijk te maken dat ik een vraag ga stellen:

¿Habla Inglés?

Daarvan weet ik tenminste zeker dat je de -s ook gewoon als s uitspreekt. En dan maar hopen dat er aan de andere kant niet al te fanatiek ¡Thi! of Yeth, of courth! wordt teruggefluimd.

O ja, van het RIVM moet ik een thermometer meenemen. Dat spreken wij tenminste normaal uit, zonder poethpath.

Smeerbaar

Roomboter. We weten het allemaal: het smaakt gewoon naar boter, maar omdat het zo kut smeert, is het ergens toch lekkerder. Dat is een heel normaal menselijk principe, dat je iets beter waardeert naarmate je er meer moeite voor hebt gedaan. En wat brengt ons dan de vrije markteconomie? Koelkast smeerbare roomboter. Smaakt nog steeds hetzelfde, maar is toch lekkerder (want roomboter), alleen nu zonder het ongemak van het kutte smeren. Noem het vooruitgang.

Maar: koelkast smeerbaar! Wat dat nu weer voor constructie?

Kijk, mensen die van huidkanker houden, zijn niet zomaar bruin, maar zonnebankbruin. ‘Zonnebank’ is dan een verfijning op de almachtige rijkdom van het begrip ‘bruin’, zodat we direct weten over welke schakering van deze smeerpoetserijkleur, die hopjesvla, fecaliën en dus huidkanker in zich verenigt, we het precies hebben. Je kunt daar eindeloos in variëren: zonnebankbruin, huidkankerbruin, driesroelvinkbruin of torremolinosbruin verwijzen allemaal naar hetzelfde, maar het zou nogal vreemd zijn om een huidteint aan te duiden als fritzlbruin, naar de kinderen van opavader Fritzl die hun leven lang in een kelder hebben doorgebracht.

Het idee van roomboter die je in de koelkast bewaart, is dat je een brok graniet kweekt waar Cristiano Ronaldo nog geen deuk in kan schieten. Pas na drie uur op de verwarming kun je met een hamer en een beitel voorzichtig proberen de eerste bres in het massief te slaan. Eén ding moet duidelijk zijn: de koelkast voegt in het geheel niets toe aan de smeerbaarheid van de roomboter, en heeft hier zelfs, als het een koelkast is die doet wat-ie moet doen, namelijk koelen, een negatieve invloed op. Van echte koelkastsmeerbare roomboter zou je dus mogen verwachten dat het rotter dan rot smeert, maar wat blijkt? Als je zo’n pakje koopt, blijkt er een substantie in te zitten die nog net niet vloeibaar is.

Ondanks het een toch het ander: reclamemakers hebben bedacht dat je dat best in één begrip kunt vatten, en geven daar zoals het hoort natuurlijk weer een gratis foute spatie bij weg. Zo is de wasverzachter van Silan tegenwoordig droogtrommel spatie fris. Welnu, liefhebber van frisheid die ik ben, heb ik mij direct enkele uren in mijn droogtrommel opgesloten, maar ik kan u verzekeren: daar is niks fris aan. Het is er niet pluis, in de droogtrommel.

Het zal een dolle boel worden als we allerlei samenstellingen kunnen maken waarbij het eerste deel niet langer uitsluitend een beperking van het tweede deel kan zijn, maar ook een uitbreiding, zonder dat direct duidelijk welke van de twee opties bedoeld wordt. Als Ariel straks komt met varkensfris, en dat irritante wollige kutbeertje van Robijn naast lentefris ook ineens herfstfris gaat aanprijzen, hoe moeten we dat dan uitleggen? Nog maar te zwijgen over de ambiguïteit van het begrip ‘fris’, dat natuurlijk ook nog naar een temperatuur kan verwijzen (‘nu ook op 15 graden varkensfris!’).

Een welverdiend biertje na een lange week vruchteloze arbeid? Rotweekverrukkelijk.
Dion Graus die het opneemt voor de dieren? Wildersvredelievend.
En je vrouw die zogenaamd geen zin heeft? Hoofdpijngeil.

Wat zeg ik? Koelkastsmeerbaarboterhoofdpijngeil.