Angst

In een dorpje nabij Genève huist de nog weinig bekende maar o zo belangrijke Commissie voor de Registratie van Dodelijke Ongevallen met Keukentrapjes van de Verenigde Naties (UNCRFAKS). Zondag onthult angstpsychiater Damiaan Denys in Zomergasten welke mysterieuze machten in werking treden wanneer een mens een misstap op de keukentrap begaat, zodanig dat geen enkel fataal ongeval aan de aandacht van de UNCRFAKS ontsnapt. De telling is zo secuur als een Zwitsers uurwerk: ieder jaar is voor het huiveringwekkend aantal van achtentwintighonderd mensen de keukentrap het laatste station op de trein van het leven.

En precies daarom, betoogt de angstpsychiater, kunnen we na de verijdelde aanslag in de Thalys van vorige week met een gerust hart de trein blijven nemen. De kans dat je overlijdt aan een terroristische aanslag is namelijk te verwaarlozen ten opzichte van de kans op keukentrapfalen. Je vraagt je af waarom de accijnzen op keukentrapjes nog niet drastisch verhoogd zijn, en Blokker ze nog altijd zonder sticker ‘Keukentrapjes zijn dodelijk’ en schokkende foto’s van hevig letsel mag verkopen.

We kunnen veilig stellen dat de kans om te overlijden aan een aanslag in Nederland niet al te groot is. De wanhoop waarmee statistici proberen de bangebroeken gerust te stellen, boezemt mij echter de nodige angst in. Voor zover je een emotionele reactie al kunt beteugelen met kille cijfers, doe het dan in ieder geval met realistische getallen en vergelijkingen.

De keukentrap was voor mij eerlijk gezegd nieuw, maar steevast worden vergelijkingen getrokken met slachtoffers van bomen, onweer, het verkeer of een combinatie daarvan. Daar valt het nodige op af te dingen. Wie door de bliksem getroffen wordt, bevindt zich bijvoorbeeld doorgaans buiten. Als je gewoon binnen blijft als er noodweer uitbreekt, wat een normaal en rationeel mens doet, zul je niet getroffen worden; hooguit donder je van een keukentrapje als je na afloop een lampje moet verwisselen.

De kans dat je getroffen wordt door de bliksem wordt een stuk groter als je bij iedere onweersbui het open veld in rent. De kans op verdrinking een stuk groter wanneer je je met te veel mensen in een gammel bootje op open zee begeeft. Wanneer het dodental in het verkeer niet alleen in absolute zin wordt beschouwd maar ook wordt afgezet tegen het aantal verkeersdeelnames, dan wordt duidelijk dat de kans dat je bij deelname aan het verkeer overlijdt een heel stuk kleiner is dan wanneer je deelneemt aan een terroristische aanslag.

Het kardinale punt is natuurlijk dat die aanslagen gelukkig nogal schaars zijn. Dat, en alleen dat, is de reden dat je weinig kans loopt om bij een aanslag om te komen. Maar waarom dan zeggen dat die kans ‘een miljoen keer kleiner dan bij een auto-ongeluk’ is? In 2013 vielen wereldwijd 1,24 miljoen verkeersdoden te betreuren. Dat zou neerkomen op nog geen vijf terreurslachtoffers per vier jaar; dat er meer verkeersmiddelen bestaan dan de auto laat ik dan gemakshalve nog maar even buiten beschouwing.

Zelfs bij het geruststellend bedoelde aantal slachtoffers van zeven in één jaar (2013) in heel Europa steekt dat schril af. Maar ook dit aantal is nog de meest rooskleurige voorstelling van zaken, om de mensen maar gerust te stellen. Rusland werd dat jaar Europees kampioen volleybal, maar behoort in deze telling even niet tot Europa omdat we anders de aanslagen in Volgograd (31 doden) hadden moeten meetellen. Denys kiest 2013 als gunstig peiljaar, terwijl het vele malen relevanter was geweest om gewoon het jaar te nemen waarin we nu leven – maar ja, in 2015 stond de teller na amper een week al op zestien. Ook zal de meest strikte definitie van ‘aanslag’ gehanteerd zijn, waardoor slachtoffers van verwarde types of suïcidale piloten niet worden meegerekend. Daar bang voor zijn is namelijk een heel ander soort angst, en daar hebben we het nu even niet over.

En dan hebben we het alleen nog maar over de doden. Het komt ook wel eens voor dat iemand een keukentrapje beklimt en niet aan zijn verwondingen overlijdt. Er zijn verhalen bekend van mensen die in een auto stappen en ook daadwerkelijk heelhuids arriveren op de plaats van bestemming. En ja, zo zijn er ook mensen die een aanslag meemaken en overleven.

De verijdelde aanslag in de Thalys gaat de geschiedenis in als een aanslag (of, als het beter uitkomt voor het punt dat je wilt maken, helemaal niet als aanslag) waarbij 0 doden vielen. Als zodanig zal het geen enkele invloed hebben op alle kansberekeningen van de angsttemmers, ook al stond er een schutter met negen magazijnen aan munitie klaar om een bloedbad aan te richten.

De 554 inzittenden hebben kennelijk niets meegemaakt waar andere mensen bang voor hoeven te zijn. Je hebt wat vertraging bij aankomst, maar ach, dat zijn we toch al gewend. Niemand is bang dat er een aanslag plaatsvindt waarbij hij gewond raakt, aanwezig is of mensen kent die erbij omkomen of gewond raken. Of dat je die dag toevallig net thuis werkte, of een trein eerder of later had. Of überhaupt dat de samenleving waarin je vreedzaam leeft getroffen wordt door dit soort idiotie. Nee, we zijn alleen bang om zelf te sterven, en die angst is, zo blijkt uit de cijfers, volslagen nonsens.

Welnu, ik ben overal bang voor, dus ook voor onweer, maar de volgende keer dat ik met knikkende knieën een keukentrapje op stap, troost ik mij in de gedachte dat de kans dat ik fysiek dan wel geestelijk getroffen word door een aanslag groter is dan dat ik gerapporteerd zal moeten worden aan de UNCRFAKS.

Angst

75%

“Jaar na jaar hebben we bewezen dat Dreft veel langer meegaat. En als we de reinigingskracht van Dreft nu opnieuw vergelijken met de grootste concurrent, gaat Dreft nog steeds langer mee.

Vijfenzeventig procent langer.

Want Dreft gaat vijfenzeventig procent langer mee.”

De verstandelijke vermogens van de schrijver van deze tekst mogen niet al te hoog worden ingeschat, want (ja, want) dit mag toch wel gezien worden als de treurigste poging tot een cirkelredenering uit de naoorlogse geschiedenis. Dreft gaat langer mee; 75% langer want Dreft gaat 75% langer mee. Geen speld tussen te krijgen als het allemaal klopt, maar een schoonheidsprijs verdient de redenering niet, in tegenstelling tot het aangeprezen product als we de reclame mogen geloven.

Nu is mijn vraag: was er eerst een filmpje waar iemand een tekst bij moest schrijven, of waren er eerst de feiten (75% langer want 75% langer) en is dat later gevisualiseerd? Want dit is hoe 75% meer er volgens Dreft, dief van de eigen portemonnee, uit ziet:1=2

En zo:

dreft-2

Ik kan het niet goed zien en mijn ruimtelijk inzicht laat te wensen over, maar als Jihadi John mij zou vragen hoeveel procent langer de rij tafels met groen tafelkleed is, zou ik het gemakshalve toch op 100% afmaken.

Interessant is overigens ook de disclaimer onder in beeld, die antwoord geeft op de brandende vraag: ‘langer dan wat eigenlijk’? Welnu: dan niet-geconcentreerde imitaties tegen puur vet. Een lelijke sneer naar de grootste concurrent.

75%

Verward

Een paar weken geleden werd Rotterdam Centraal het eerste NS-station waar alle poortjes dicht gingen. Eerder dan gepland, maar er waren weer zo veel conducteurs in elkaar getimmerd dat er nu toch echt iets gedaan moest worden tegen dat vermaledijde zwartrijden. Niet dat de incidenten zich ook maar in de wijde omtrek van Rotterdam afspeelden, of dat betalende reizigers in theorie niet evengoed licht ontvlambaar kunnen zijn, maar om een daad te stellen en om even later via een jubelend persbericht bekend te kunnen maken dat het beleid zijn vruchten afwerpt.

En ja hoor: in twee weken tijd werden duizend zwartrijders gepakt, en dus, concludeerde de NS, zijn er door de poortjes minder zwartrijders. Duizend zwartrijders in twee weken, en dat waren dan alleen nog maar de betrapte – het leek me eerlijk gezegd nog steeds heel veel, maar het artikel vermeldde helaas niet hoeveel meer zwartrijders er tot voor kort in een vergelijkbare periode in de kraag werden gevat.

Bij de politie gaat het al net zo: worden er veel boeven gevangen, dan is dat geen bewijs voor toenemende criminaliteit, maar voor een goed functionerend politieapparaat; worden er minder boeven gevangen dan is er duidelijk sprake van toegenomen veiligheid – het is maar net welke beleidsdoelstelling prevaleert. In de tussentijd weet iedereen die wel eens beboet is voor door rood fietsen dat de politie ook zijn targets moet halen en dus af en toe gewoon instructies krijgt om wat extra bonnen uit te schrijven.

Minister Schippers van Volksgezondheid sneed tegen alle alarmsignalen in tamelijk rücksichtslos in de budgetten voor de geestelijke gezondheidszorg. Daar lag weinig meer dan een platte bezuinigingsdoelstelling aan ten grondslag, maar ongetwijfeld was de hoop gevestigd op het beleidstechnisch wenselijke bij-effect dat bij gebrek aan loketten en zorgverleners het aantal geregistreerde verwarde mensen sinds (en dus dankzij) de invoering van het nieuwe beleid enorm zou dalen.

Helaas zat de politie net in een fase waarin de administratie weer eens op orde gebracht moest worden. Het ongelukkige toeval wil nu dat oom agent via tal van incidenten daadwerkelijk registreert wat iedere boerenlul al op zijn klompen aanvoelde: het aantal verwarde mensen in het openbare leven neemt toe. Daar had de minister niet op gerekend.

Waar bestuurders normaal gesproken bijzonder happig zijn op het hanteren van de post hoc ergo propter hoc-redenering zag minister Schippers in dit geval geen verband tussen deze toename en haar bezuinigingen die eraan voorafgingen. Maar ze moest natuurlijk wel iets met die halvezolen, want je hoefde het Journaal maar aan te zetten om te zien dat we hier te maken hebben met een potentieel maatschappij-ontwrichtend probleem.

Dus wat lanceerde de bewindsvrouw daarom vandaag? Een plan dat de groei van het aantal verwarde mensen moet tegengaan! Natuurlijk: als de zorg die je biedt ontoereikend is voor het aantal lieden met een psychische uitdaging kun je wel weer gaan investeren in meer en betere zorg, maar dat zou betekenen dat je toegeeft dat je beleid slecht was. Beter dring je het aantal mensen dat die zorg nodig heeft terug tot proporties die passen bij je budget. Preventie voor alles!

Na eerdere campagnes als Gij zult niet roken, Gij zult niet drinken en Gij zult geen geweld gebruiken tegen hulpverleners – u weet hoe onvoorstelbaar succesvol die al waren – schaart het kabinet zich nu dus achter het adagium Gij zult niet verward zijn. Zo maakbaar was de samenleving nog nooit: dreig je van het padje te geraken, dan schiet de overheid te hulp. Verwarde mensen, die hebben wij over een tijdje gewoon niet meer!

Ehh...
Ehh…

Edith Schippers gelooft er heilig in, en blijft hardnekkig het causale verband tussen de gekkies op straat en haar bezuinigingen ontkennen. Er zijn volgens haar namelijk “ook regio’s waar het wel goed gaat”. Ja, in de gemeente Borger-Odoorn heeft de afgelopen tien jaar niemand zich met benzine overgoten en gedreigd zichzelf in brand te steken in het gemeentehuis als de burgemeester niet binnen vierentwintig uur de rioolbelasting voor alle inwoners zou kwijtschelden, dus er moet daar haast wel iets in het leidingwater zitten dat de bevolking beschermt tegen iedere vorm van waanzin.

Hoe stapelkrankzinnig ook, het plan van Schippers zal ongetwijfeld een doorslaand succes worden. Als over een tijdje niet iedere week maar iedere dag een ernstig incident met een verward persoon plaatsvindt, zal dat aangewend kunnen worden als het ultieme bewijs voor het feit dat de overheid de halvegaren nu een stuk beter in de smiezen heeft, en niemand moet denken dat hij nog zomaar zonder represailles een beetje gek in zijn hoofd kan worden. Het ronkende persbericht ligt vermoedelijk al in de week.

Streven naar minder verwarde mensen: als dat de doelstelling is, spreekt hier een burger die dringend hulp nodig heeft. Een plan daarentegen om de toename van verwarde bewindslieden tegen te gaan: dat lijkt mij wel degelijk haalbaar en wenselijk.

Verward

Maagdenhuis

Je vraagt je af waarom hij er überhaupt aan te pas moest komen, maar op donderdag 19 februari bepaalde de rechter wat Stevie Wonder met al zijn visuele en linguïstische beperkingen ook uit de Nederlandse wet had kunnen opmaken, namelijk dat de bezetters van het Bungehuis met een illegale actie bezig waren en het pand moesten verlaten, op straffe van een dwangsom die het College van Bestuur van de UvA overigens ietwat grotesk had ingezet.

In het daarop volgende weekend nam het CvB nog de moeite om in de ambtswoning van burgemeester Van der Laan met de bezetters in gesprek te gaan, teneinde een ontruiming te voorkomen. Ook eerder al had het College aangegeven in gesprek te willen, behalve dan in het bezette Bungehuis. Een begrijpelijk voorbehoud, te meer omdat de UvA de verwarming in het pand had uitgeschakeld – een daad van duurzaamheid die onmogelijk op verzet van de eco-types, veganisten en anti-fascisten kon stuiten. En inderdaad: capuchons en Arafat-sjaals waren ruimschoots voorradig, zodat dit het beeld werd van ‘vreedzaam’ protest anno 2015:

Bungehu IS
Bungehu IS

Het College had zich de moeite van het gesprek kunnen besparen, want het trof een groep radicalen die al vanaf dag 1 had aangegeven pas weg te gaan als hun volledige, niet al te realistische eisenpakket ingewilligd werd. In de tussentijd was daar nog de eis van aftreden bijgekomen; het was niet geheel duidelijk of dat dan voor of na de realisatie van de andere zes eisen zou moeten gebeuren. Hoe dan ook, het gesprek liep op niets uit, ondanks diverse concessies van CvB-zijde.

Wie schetste onze verbazing toen vervolgens twee dagen later de politie daadwerkelijk overging tot ontruiming. Nou ja! Raar! Een uitspraak van de rechter die gewoon wordt uitgevoerd! Het moet niet gekker worden.

Uiteindelijk werden 46, exact evenzoveel jaar te laat geboren bezetters gearresteerd. Die politieactie in opdracht van de burgemeester werd al snel uitgelegd als geweld (oordeel zelf) van het CvB tegen de eigen studenten. Dat is dan ook precies de van onrechtvaardigheid doordrenkte reden waarom het CvB nu de bezetters van het Maagdenhuis met rust moet laten: de beeldvorming.

Woensdagavond verschaften de bezetters zich toegang tot het bestuurscentrum van de universiteit; beveiligers werden daarbij geslagen en inmiddels kunnen de 200 medewerkers fluiten naar hun persoonlijke en werkmatige bezittingen. In de publieke opinie klinkt vooral ‘respect’ door voor de actie van de ‘vreedzame’ studenten; opportunistische parlementariërs van de SP menen wel deel te kunnen nemen aan de illegale actie, en in de media is het beeld van een activist met een bezem aantrekkelijker dan aandacht voor de vernielingen die worden aangericht.

Wat is er nu eigenlijk aan de hand? De klacht is dat de UvA wordt gerund als een commercieel bedrijf, waardoor onrendabele opleidingen het loodje leggen. Die discussie loopt al een jaar of driehonderd, maar is de laatste jaren in een stroomversnelling geraakt. Het geld is daadwerkelijk op, niet in de laatste plaats door teruglopende studentenaantallen bij de Faculteit der Geesteswetenschappen en de geldkraan uit Den Haag die mankementen vertoont. De kwestie is dus: handhaven we opleidingen die we eigenlijk niet meer kunnen betalen? Daarin kun je verschillende afwegingen maken, zoals een bijstandstrekker ervoor kan kiezen om te blijven roken. Stoppen met roken zou echter geen onredelijke overweging zijn. Welnu, over zo’n afweging kun je prima een debat voeren, en kun je de lijn van het huidige bestuur ter discussie stellen. Dat is dan ook precies wat de medezeggenschapsorganen al tijden aan het doen zijn.

Nu is er dus een kleine groep die met droge ogen beweert: die democratisch gekozen inspraakorganen krijgen niets voor elkaar, terwijl we wel gelijk hebben. We moeten het gelijk dus gaan halen. Weet je wat wij gaan doen? We bezetten een gebouw en eisen meer democratie! (…)

In die laatste eis – de samenhang met de rest is volstrekt onduidelijk – klikt een inmiddels salonfähig natuurlijk wantrouwen jegens bestuurders door: heb je een hoog salaris, dan ben je automatisch zakkenvuller tot het tegendeel bewezen is. Een flagrante miskenning van wat capabele, hardwerkende mensen 80 uur per week met hart voor hun organisatie doen; waren zij écht zakkenvullers, dan waren zij nooit op deze plek terechtgekomen.

Feit is intussen dat de opkomst bij de laatste studentenraadsverkiezingen slechts 18,5% was. Er is dus alle aanleiding om te veronderstellen dat het gros van de studenten prima tevreden is, of in ieder geval geen enkele noodzaak voor meer inspraak ziet. Het argument dat studenten niet gaan stemmen omdat de raden ‘toch niets voor elkaar krijgen’ is ridicuul; omgekeerd zou het College (met meer recht) kunnen zeggen niet naar de raden te luisteren omdat die toch nauwelijks mandaat hebben. Raadsleden geven echter aan wel degelijk gehoord te worden, en studenten laten zelf ook weten de bezetting helemaal niet te steunen.

De grote vraag is dus namens wie de bezetters nu eigenlijk spreken, behalve zichzelf. Maar ook: waarom zou dit recht in eigen hand nemen bij zo veel buitenstaanders respect afdwingen? Wat is er respectvol aan het negeren van een gerechtelijke uitspraak? Aan het slaan van beveiligers en inbreken in kantoren? En vooral: hoe zuiver is het dat het CvB inmiddels door de knieën heeft moeten gaan en heeft ingestemd met voorstellen waarvan onduidelijk is hoe breed die eigenlijk gedragen worden?

Het is wel duidelijk: de bezetters, die het CvB betichten van machtsmisbruik, hebben macht en genieten daar intens van. Exemplarisch daarvoor was de wanvertoning in de ‘General Assembly’ woensdagavond, waar een snotneus van 24 de bestuursvoorzitter en de burgemeester schoffeerde door ze wel even te vertellen wanneer zij aan de beurt waren om iets te zeggen. Het dedain waarmee dat gebeurde was weerzinwekkend; de zelfingenomen blik van de student verried dat hij vermoedelijk drie uur lang met een harde plasser op het podium stond, en liet over zijn machtswellust in ieder geval weinig te raden over.

Wellicht zien we hem nog eens terug in een terugblik van Andere Tijden. Hopelijk zal hij tegen die tijd, als hij zijn zakken vult bij een groot commercieel bedrijf of een regentenpost in de publieke sector bekleedt, op zijn minst kunnen toegeven dat het wapperen met die handjes, overgenomen van de Occupy-beweging, toch wel heel erg gênant was.

Maagdenhuis

Verdacht pakketje

‘Maar Herman, is er dan ooit in de geschiedenis van het ganse universum ergens één enkel object tot ontploffing gekomen, nadat het door een daartoe bevoegde autoriteit tot verdacht pakketje was gebombardeerd bestempeld, daartoe aangezet door een bezorgde burger die een dienstdoende surveillant had geattendeerd op het voorwerp dat daar onder normale omstandigheden op dat moment op die plaats toch echt niet behoorde? Zodra je een pakketje verdacht noemt, staat toch vast dat het niet verdacht is?’

‘Kan wel zijn, maar je leest tegenwoordig ook om de haverklap over jihadi’s die toeslaan terwijl politie en justitie ze al jarenlang in het vizier hadden. Neem die broertjes Kouachi, twee vleesgeworden verdachte pakketjes als je het mij vraagt. Zou me niets verbazen als dat de tekst is die op die zwarte IS-vlaggen staat: Verdacht pakketje, inshallah. Nou, ik ga er niet met open ogen in lopen. Ik zie hier een verdacht pakketje, en dat is verdacht tot het tegendeel bewezen is. Ik bedoel, een vuilniszak op een paar meter hoogte aan een paal op station Leiden, dat is toch foute boel, dat kan toch niet missen?’

‘Als ik een aanslag zou willen plegen, zou ik niet zo snel op het idee komen om dat te doen met een vuilniszak op een paar meter hoogte aan een paal op station fucking Leiden.’

‘Dat is het hele punt! Als ze dat op Amsterdam CS of het Binnenhof zouden doen, zou iedereen het meteen doorhebben en op de vlucht slaan. Maar op Leiden valt niks te halen, iedereen blijft hier een beetje rond dat spoor staan te koukleumen. Er is helemaal geen aanleiding om hier een aanslag te plegen. Dat is dan toch juist verdacht?’

‘Als je je verdachte pakketje zo in het zicht achterlaat, weet je één ding zeker, en dat is dat onmiddellijk het hele station geëvacueerd wordt, en je enige slachtoffer waarschijnlijk de robot van de EOD is.’

‘Dat is natuurlijk met opzet! Ze speculeren erop dat we de boel niet ontruimen omdat wij denken dat het zo amateuristisch gedaan is. Maar dan hebben ze buiten Herman van Koppen gerekend. Leer mij het verknipte brein van de terrorist kennen.’

‘Ja ja, en die camera hangt er zeker symbolisch bij om het bewijsmateriaal onmiddellijk te vernietigen?’

‘Niet zo naïef Gerard! Die gast heeft die zak opgehangen met behulp van een ZILVEREN TRAPPETJE! En hij droeg een spijkerbroek, een lange jas en sportschoenen met WITTE ZOLEN! En een gebreide muts MET EEN BOLLETJE EROP! Hoe duidelijk wil je het hebben?’

‘Don’t judge a pakketje by its bezorger, Herman. Les 1, weet je nog? Bovendien was het vanochtend -2 met een nogal gure wind op het perron.’

‘HIJ REED WEG IN EEN DONKERBLAUWE VOLVO!’

‘En dat zeg je nu pas? Ontruimen, en wel onmiddellijk!’

P.S. Check wat hier op het bankje ligt!
P.S. en wat ligt hier dan op het bankje?
Verdacht pakketje

Konijnen

Erg bijbelvast ben ik niet, maar van de eerste verzen van het eerste boek Genesis meen ik mij toch te herinneren dat de eerste woorden die onze lieve heer tot de eerste mensen sprak, neerkwamen op een niet mis te verstane opdracht om heen te gaan en zich te vermenigvuldigen. Niets ‘Ga rustig zitten, neem een kop koffie’, maar ‘Weest vruchtbaar en wordt talrijk’. Wie schetst dan ook mijn verbazing toen ik deze week de paus hoorde verkondigen dat katholieken zich niet als konijnen hoeven voort te planten. Quod erat demonstrandum: het kán dus wel, een gezaghebbende geestelijk leider die luid en duidelijk verkondigt dat je alle onzin in een heilig boek niet zo serieus moet nemen.

paus

Aangezien de kerk nog altijd stelselmatig alle vormen van anticonceptie afwijst, is Franciscus’ toch al opmerkelijke uitspraak niet anders te lezen dan als een verzoek of er godverdomme eindelijk eens wat minder geneukt kan worden. Het scheelde weinig of hij liet het vergezeld gaan van een kledingadvies aan de vrouwen, om de welig tierende masculiene lustgevoelens nog enigszins in toom te houden.

Konijnenfokkers – vooral die van de cuniculus frigidus – natuurlijk in rep en roer vanwege deze smadelijke degradatie van hun eerbare diertjes tot monomaan-nymfomane monsters. Maar ook de mensheid mag zich achter de oren krabben, want los van de nogal hinderlijke papale inmenging in het privé-domein dringt de vraag zich op welk probleem de paus hier eigenlijk tracht te adresseren. Zijn er soms te veel katholieken? Daar zou ik een eind in mee kunnen gaan, maar zolang de ene na de andere kerk wegens leegstand wordt omgebouwd tot luxe appartementencomplex of hippe koffiebar zal dat toch niet zijn waar de paus op doelde.

Uiteindelijk bleek dat de paus een vrouw had gesproken die na zeven keizersnedes voor de achtste keer zwanger was. Niet direct de persoon die ik naar voren zou schuiven als representant van mijn geloof, maar voor Franciscus ging het om iets anders: hij wilde duidelijk maken dat “geen enkel instituut van bovenaf moet bepalen welke omvang een gezin zou moeten hebben”.

Dus de hoogste leider van de katholieke kerk, een instituut met ruim een miljard volgelingen, zegt dat je je niet per se hoeft voort te planten om duidelijk te maken… dat geen enkel instituut van bovenaf moet bepalen welke omvang een gezin zou moeten hebben.

Gelukkig hoeft de kerk dat ook helemaal niet te doen. Het recept is namelijk allang bekend, en heet vooruitgang. Het is algemeen bekend: hoe ontwikkelder het land, hoe lager het geboortecijfer. Dat hangt samen met de positie van de vrouw, die in ontwikkelde landen het best is, niet in de laatste plaats omdat men daar massaal het geloof de rug toekeert. Het mag hier dan één groot goddeloos Sodom en Gomorra zijn, met talloze onzedige lieden die in alle vrijheid hun schoonheid etaleren en daarmee de hoofden van menigeen op hol brengen, maar we kijken wel link uit voordat we ons voortplanten, want dat is niet altijd handig voor de carrière.

Kortom, dat de paus de voortplanting van katholieken ontmoedigt is mooi meegenomen, maar echt nodig was het niet. Zorgwekkender zijn zijn uitspraken over wat hij de ‘ideologische kolonisatie van het gezin’ noemt, daarmee doelend op opvattingen over onder andere homorechten die het Westen zou opleggen aan ontwikkelingslanden. De paus trekt hier wel een hele grote jurk aan – niet alleen is de uitspraak nogal stuitend uit de mond van de leider van een godsdienst die, als alle godsdiensten, behoorlijk wat voorschrijft aan zijn aanhangers; hij claimt hier ook het monopolie op de enig juiste opvatting, die hij dus wenst op te leggen aan iedereen.

De enig juiste opvatting is de ene die niets oplegt, zodat wij zelf onze eigen achterlijke of briljante waarheid kunnen fabriceren – of besluiten mee te gaan in die van de paus. De ideologie van vrijheid (van meningsuiting, godsdienst, geaardheid of whatever) kent geen strijd vóór die vrijheden, als wel een strijd tegen alles wat die belemmert. De kolonisatie van deze ideologie kan moeilijk veroordeeld worden, omdat deze intrinsiek in ons allen aanwezig is, van Saudi-Arabië tot Noord-Korea. Uiteindelijk willen wij allemaal konijnen zijn, al dan niet met dezelfde onbezorgde dagbesteding.

Konijnen

Vrijheid van inzeping

In Pakistan, Niger, Sudan, Algerije, Somalië, Tsjetsjenië en nog zo wat oorden zijn opnieuw te verwaarlozen groepen mensen de straat op gegaan uit protest tegen badartikelenproducent Ombia en vóór degenen die vorige week een aanslag op de zeepfabrikant pleegden. Volgens de betogers hebben die een noodzakelijke boodschap aan het Westen afgegeven. Behalve kerken, hotels, cafés, weeshuizen en scholen werden Duitse vlaggen en foto’s van bondskanselier Merkel in brand gestoken.

De aanslag op Ombia, dat honderden berichten van boze moslims ontving vanwege een werkelijk onsmakelijke en uiterst grievende afbeelding van een moskee op een zeepflesje, werd eerder deze week in een videoboodschap opgeëist door Al Qa’ida op het Arabisch Schiereiland. Eerder al liet een van de briefschrijvers weten dat zijn postzegels gefinancierd waren vanuit Jemen. Experts twijfelen echter aan de authenticiteit van de video’s en vermoeden eerder een actie van de CIA om moslims in een kwaad daglicht te stellen.

Intussen is ook in Nederland de discussie weer in alle hevigheid opgelaaid. Critici, die op Twitter masaal de hashtag #ikwasmijnhelelichaaminonschuld gebruiken, wijzen op het gevaar van het overgeleverd zijn aan de grillen van gekwetsten, die, afhankelijk van hoe hun keppeltje of tulband staat, met de hand op het ene of andere heilige boek altijd wel ergens aanstoot aan kunnen nemen. Praktisch onuitvoerbaar en principieel onjuist, noemen zij de regelmatig uitgesproken verwachting om telkenmale te anticiperen op het mogelijk krenken van anderen.

De tegenstanders in het debat vinden het juist tijd om respect voor elkaar op te brengen. Een politicus die liever anoniem wil blijven, zegt: ‘Laten we niet vergeten dat het feit dat dit flesje niet meer in de schappen ligt, het werk van extremisten is, en niet van de massa. Ik praat dit niet goed, maar het lijkt wel alsof je tegenwoordig zomaar ongebreideld moet kunnen kwetsen op je verpakking. Denk na voor je iets in de handel brengt! Een moskee op een verpakking, waar haal je de brutaliteit vandaan? Straks komt nog iemand op het idee om een schaars geklede mevrouw op een doucheproduct te zetten. Terwijl je wéét dat je daarmee mensen tegen de borst stuit.’

Radio-dj en opiniemaker Giel Beelen is vooral verbaasd over alle ophef die is ontstaan. ‘Ik begrijp die hele Ich bin Unrein-hype niet zo. Die mensen hadden nog nooit van Ombia gehoord, en nu staan ze allemaal met zo’n bord te zwaaien en moeten ze zich zo nodig met dat spul wassen.’ Hoofdredacteur van Vrij Nederland Frits van Exter sluit zich daarbij aan: ‘Laten we nu niet doen alsof dit zeepje van een, laten we zeggen, Palmolive-achtig niveau was.’

Dat moge zo zijn, van Ombia’s nieuwe shampoolijn met bierextract, die maandag in een oplage van vijf miljoen stuks op de markt kwam, was in heel Duitsland na een kwartier geen exemplaar meer te krijgen.

Vrijheid van inzeping