Racisme

In hoeverre kan een land waar een diepgewortelde traditie onder invloed van een kleine minderheid verandert, gekenmerkt worden door geïnstitutionaliseerd racisme?

Ik vraag het omdat tot mijn schrik een groot deel van mijn timeline op Twitter – hoogopgeleide mensen, ik zou haast zeggen kritische mensen – de stelling ‘Nederland is racistisch’ de afgelopen dagen likete, deelde of zelfs uit eigen beweging naar buiten bracht. Eén iemand wond zich zelfs op (waarop anderen weer liketen en deelden) over het feit dat in de media nog altijd sprake is van een zwartepietendebat – van een debat kon onmogelijk sprake zijn omdat er nog nooit een steekhoudend argument vóór blackface (sic) was genoemd.

Welnu: in termen van bewijslast het vrij gebruikelijk dat als je iets wilt veranderen, jij degene bent die de argumenten moet leveren. Als de voorstander van Zwarte Piet deze argumenten niet steekhoudend vindt (bijvoorbeeld omdat hij in de pieterman van de 21e eeuw geen slaaf maar een vrolijke kindervriend ziet en iedere discriminatoire associatie verre van zich werpt), dan is een redelijke consequentie dat hij vindt dat er niets hoeft te veranderen, zelfs zonder daar verder al te veel woorden aan vuil te maken.

Je kunt het natuurlijk oneens zijn, en ik schreef vier jaar geleden al dat het verdwijnen van de zwartgeschminkte piet een onvermijdelijk proces is waar met het verstrijken van de tijd steeds minder mensen een probleem mee zullen hebben. Hoe boos waren we toen we tien jaar geleden niet meer mochten roken in de kroeg? Het laatste kind dat geboren is in de tijd dat pieten uitsluitend pikzwart waren, en daarmee het allerlaatste kind dat ook maar één fuck geeft om de kleur van Piet, weet inmiddels dat Sinterklaas niet bestaat; nog een jaar of 140 voordat hij of zij overlijdt en dan kunnen we dit grote boek vermoedelijk ook definitief sluiten.

Waar gaat het nu precies mis in de discussie? De crux zit hem, zo ontdekte ik, in de veelbezongen maar onbegrepen regels ‘Ook al ben ik zwart als roet / Ik meen het wel goed’  – waarmee, laten we eerlijk zijn, Zwarte Piet het onheil ook wel een beetje over zichzelf heeft afgeroepen.

Zelfs de meest fervente voorstander van Zwarte Piet zal moeten erkennen dat de tegenstelling in de geciteerde regels een suggestie in zich draagt die je je kind niet per se wilt meegeven. Maar ook de tegenstanders van blackface doen er verstandig aan om aan close reading te doen: Piet meent het immers wél goed. We hebben hem dan wel zwart geschminkt, omdat dat nu eenmaal de kleur is waarmee we roet associëren, en niet bijvoorbeeld geel, maar de essentie is niet dat Piet zwart is, maar dat hij cool is.

Racistisch was geweest: ‘Ook al meent hij ’t nog zo goed / Hij blijft zwart als roet’.

Zwarte Piet wordt langzaam maar zeker afgeschminkt omdat het kennelijk nodig is, maar dat wil nog niet zeggen dat er boosaardige intenties achter de kindervriend schuilgaan of ook maar -gingen. Zwarte Piet is geen racisme. Zwarte kinderen in je klas uitschelden voor Zwarte Piet: dát is racisme, en de kinderen die zich er schuldig aan maken moet je veranderen. Voor de kinderen die er het slachtoffer van zijn zal het verdwijnen van Zwarte Piet echter ongeveer net zo effectief zijn als het afbreken van vuurtorens voor kinderen met rood haar of het stoppen van de verkoop van jam voor brildragers.

Racisme bestaat, ook in Nederland, maar mondiaal gezien relatief weinig. Misschien is de wereld racistisch, of de mens. Maar Nederland?

Nederland is een land. Nederland is een koninkrijk. Nederland ligt voor een deel onder de zeespiegel. Nederland is op de weg terug op het wereldwijde voetbaltoneel, en nieuwe helden stelen daarbij de harten van alle Nederlanders.

Maar racistisch? Nee, Nederland is niet racistisch.

Racisme

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.