Piet

Zoals we onze kinderen nu leren dat nog maar een halve eeuw geleden rassenscheiding in de Amerikaanse wet verankerd was, of vertellen dat je aan het begin van de 21e eeuw nog in cafés mocht roken (of: überhaupt mocht roken), zo zal men in 2035 kunnen zeggen dat nog maar twintig jaar geleden Sinterklaas vergezeld ging van zwartgeschminkte mannen met oorbellen en dikke roodgestifte lippen, die als dommig acterende hulpjes dienden. Like it or not, het is een onomkeerbaar proces: de positie van Guus Hiddink bij Oranje is ongeveer net zo houdbaar als die van Zwarte Piet in het Sinterklaasfeest. Beiden zullen binnen afzienbare tijd het veld ruimen – met een flink gevulde zak met pepernoten, dat natuurlijk wel. Het achterhoedegevecht van degenen die de politiek correcten met hypercorrectheid willen overtreffen, hoort daarbij; ook dat is traditie.

Ik ben zelf nooit zo’n enorme aanhanger van het Sinterklaasfeest geweest. Noem het maar onschuldig, zeven jaar je kind voorliegen, en noem het maar onschuldig, het stimuleren van geloof in iets wat niet bestaat, het belonen van deze huichelarij met cadeaus en het voeden van angst voor reprimandes bij ongehoorzaamheid. Een volwassene die in een god gelooft doet in feite niet anders, en ik heb dan ook van mijn levensdagen niet begrepen hoe iemand die het Sinterklaasfeest een warm hart toedraagt, tegelijk zijn geloof in een god kan volhouden. Altijd maar een nieuwe leugen erbij verzinnen om de ongerijmdheden in je verhaal weg te poetsen: hoe groot is dan nog de stap om te ontdekken dat het misschien allemaal onzin is?

Intussen zitten we mooi met die Klaas opgescheept. In tegenstelling tot God, die zich nimmer manifesteert en wiens gezicht we dus ieder voor zich naar eigen believen kunnen inkleuren, meert die kinderminnende slavendrijver hier doodleuk elk jaar in november aan met zijn vluchtelingenboot. Het behoeft geen betoog in welke donkere krochten van de geschiedenis zijn knechten hun oorsprong vinden; daar staat tegenover dat evenmin ter discussie staat dat de pietermannen het ‘toch’ goed menen.

Zwarte Piet is anno 2014 zo’n anachronisme dat je je kunt afvragen waarom we deze discussie nu pas voeren, en bijvoorbeeld niet in juli 1863, toen Nederland de slavernij afschafte. Vier maanden later zette de goedheiligman met zijn roedel knechten voet aan wal in Harlingen of Domburg, en geen haan die ernaar kraaide. Waarom niet? Vermoedelijk om de doodeenvoudige reden dat men heel goed kon volhouden dat de pieten schoorsteenroet op hun gezicht hadden. Sterker nog: je moest destijds waarschijnlijk daadwerkelijk door een schoorsteen getrokken worden als je Zwarte Piet wilde spelen – schmink had je niet. Schoorsteenvegers herkende je in die jaren aan hun afwijkende kleding en haardracht.

Laten we wel wezen: het zijn niet de beledigde bevolkingsgroepen, maar het is de uitvinding van de centrale verwarming die roet in Piets dienstverband bij Sinterklaas heeft gegooid. We hebben gewoon geen verhaal meer dat rijmt met zijn uiterlijk. Ook dat is ergens vooruitgang, want hoe onmetelijk veel racistischer is de uitleg dat Zwarte Piet roet op zijn wangen heeft dan gewoon zeggen dat hij zwart is? Kennelijk moet er een excuus bedacht worden voor zoiets verschrikkelijks als zwart zijn. “Toe maar, rustig maar, kind, het is niet echt een neger… dacht je dat Sinterklaas zo iemand zou aannemen? Nee, het is heus een blanke, alleen heeft hij wat roetvegen op zijn wangen.”

Zwarte Piet mag dus geen slaaf zijn, en roet van de non-existente schoorsteen kan hij niet op zijn gezicht hebben. Het is dus niet zo moeilijk om te bedenken dat de Piet van de toekomst gewoon een man (blank, zwart, mediterraan, Noord-Afrikaans, whatever) zonder schmink moet zijn. Angst voor herkenning? Welnee, dat is nou de gave van een Sinterklaaspiet: er precies zo uitzien en klinken als die ene oom, die dan toevallig ook altijd net niet aanwezig is om zijn dubbelganger te aanschouwen. Maar hoe komt men erbij om ze een ander, onmenselijk kleurtje te geven? Wat is daar dan het verhaal bij?

“Dit is Paarse Piet, hij was acht jaar minister onder Wim Kok en heeft nu een te hoge bloeddruk.” “Kijk, daar heb je Rode Piet, een ouderwetse linkse rakker met ideologische veren op zijn baret – die zie je niet veel meer!” “En hier is Stroopwafelpiet. Zijn gezicht lijkt op een stroopwafel, maar in werkelijkheid heeft hij huidkanker omdat hij het hele godganse jaar met zijn luie reet op het Spaanse strand ligt.”

Nee, die regenboogpieten gaan de oplossing niet brengen. Als je geen verhaal hoeft te hebben waarom ze paars zijn (dat is er namelijk niet), dan hoef je ook geen verhaal te hebben waarom ze zwart zijn. Gewoon, omdat de zwarte schmink in de uitverkoop was – die kinderen slikken alles voor een paar loombandjes.

De beste oplossing is misschien nog als Frans “Wist u dat er op de boot een Groengrijze Piet met een bierflesje in zijn hand is aangetroffen die in zijn eigen braaksel lag te rollen?” Timmermans er even voor zorgt dat een en ander Europees wordt vastgelegd – dan weet tenminste iedereen dat protesteren zinloos is.

Of de intocht verplaatsen naar Lampedusa, ook lachen.

Piet

Een gedachte over “Piet

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd.